فیزیوتراپی پس از جراحی : بهبودی پس از جراحی فقط انتظار برای بهبود زخم ها نیست، بلکه یک فرآیند فعال است که به حرکت، تقویت و توانبخشی نیاز دارد. فیزیوتراپی پس از جراحی نقش مهمی در بازیابی تحرک، کاهش درد و جلوگیری از عوارض دارد. چه جراحی ارتوپدی، قلب یا شکم داشته باشید، فیزیوتراپی می تواند تفاوت بین بهبودی آهسته و دشوار و بازگشت آرام به زندگی عادی را ایجاد کند.
فیزیوتراپی پس از جراحی به یک برنامه توانبخشی ساختاریافته اشاره دارد که برای کمک به بهبودی بیماران از روش های جراحی طراحی شده است. این شامل تمرین های هدایت شده، تکنیک های مدیریت درد و آموزش تحرک متناسب با نیازهای هر بیمار است. فیزیوتراپی پس از جراحی می تواند چند ساعت پس از جراحی (در برخی موارد) شروع شود یا بسته به نوع جراحی انجام شده، روزها یا هفتهها بعد شروع شود. هدف نهایی بازیابی عملکرد، جلوگیری از عوارض و بهبود رفاه کلی است.
اهمیت فیزیوتراپی پس از جراحی
بسیاری از مردم تصور می کنند که استراحت به تنهایی برای بهبودی پس از جراحی کافی است، اما در واقعیت، عدم تحرک طولانی مدت می تواند منجر به عوارض شود. فیزیوتراپی بسیار مهم است زیرا به موارد زیر کمک می کند:
۱٫ جلوگیری از عوارض بعد از جراحی
پس از جراحی، بیماران در معرض خطر ابتلا به عوارضی مانند:
- لخته شدن خون (ترومبوز ورید عمقی – DVT): عدم حرکت می تواند باعث لخته شدن خون شود، به خصوص بعد از جراحی های ارتوپدی یا شکم.
- پنومونی: بیماران با تحرک محدود ممکن است کاهش عملکرد ریه را تجربه کنند که منجر به عفونت های تنفسی می شود.
- آتروفی عضلانی: استراحت طولانی مدت در بستر می تواند منجر به ضعیف شدن عضلات و از دست دادن قدرت شود.
فیزیوتراپیست ها از تمرینات تنفسی، حرکت زودهنگام و تمرینات گردش خون برای جلوگیری از این عوارض استفاده می کنند.
۲٫ کاهش درد و تورم
جراحی اغلب منجر به درد و التهاب در ناحیه آسیب دیده می شود. فیزیوتراپی شامل:
درمان دستی: تکنیک هایی مانند ماساژ و تحرک مفصل به تسکین درد کمک می کند.
الکتروتراپی: روشهایی مانند اولتراسوند و TENS (تحریک الکتریکی عصب از راه پوست) میتواند درد را کاهش داده و بهبودی را بهبود بخشد.
تکنیک های فشرده سازی: به کاهش تورم و جلوگیری از تجمع مایع کمک می کند.
۳٫ بازیابی تحرک و قدرت
پس از جراحی، سفتی و ضعف از مسائل رایج هستند. فیزیوتراپی تضمین می کند:
بهبود انعطاف پذیری مفاصل: تمرینات کششی ملایم به بازیابی دامنه حرکتی کمک می کند.
بازسازی قدرت: تمرینات قدرتی هدفمند به بازیابی قدرت عضلانی از دست رفته کمک می کند.
حرکات عملکردی: آموزش بیماران در فعالیت های روزانه مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله ها یا بلند کردن اشیاء.
۴٫ از تشکیل بافت اسکار جلوگیری کنید
روش های جراحی اغلب منجر به ایجاد بافت اسکار می شود که می تواند حرکت را محدود کند. فیزیوتراپیست ها استفاده می کنند:
تحرک بافت نرم: تکنیک هایی برای شکستن بافت اسکار اضافی.
تمرینات کششی: برای حفظ خاصیت ارتجاعی بافت.
اولتراسوند درمانی: برای تقویت بازسازی کلاژن در بافت های در حال بهبود.
جراحی های رایجی که نیاز به فیزیوتراپی دارند؟
فیزیوتراپی برای انواع مختلف جراحی ضروری است، از جمله:
۱٫ جراحی های ارتوپدی
تعویض زانو: بیماران برای بازگرداندن قدرت، تعادل و تحرک زانو به فیزیوتراپی نیاز دارند.
تعویض مفصل ران: به بازیابی ثبات و توانایی راه رفتن کمک می کند.
جراحی ستون فقرات: وضعیت بدنی مناسب، تقویت عضلات مرکزی و تسکین درد را تشویق می کند.
۲٫ جراحی های قلب
پیوند بای پس عروق کرونر (CABG): فیزیوتراپی به توانبخشی ایمن قلبی عروقی کمک می کند.
جراحی تعویض دریچه: شامل تمرینات تنفسی و تمرینات استقامتی تدریجی است.
۳٫ جراحی های شکم
ترمیم فتق: تقویت عضلات مرکزی بعد از جراحی ضروری است.
ریکاوری سزارین: به مادران جدید کمک می کند تا قدرت و تحرک خود را بازیابند.
۴٫ جراحی های مغز و اعصاب
بهبودی سکته مغزی: بیماران برای بازیابی عملکردهای حرکتی به توانبخشی گسترده نیاز دارند.
جراحی تومور مغزی: فیزیوتراپی هماهنگی و تعادل را بهبود می بخشد.
۵٫ جراحی آسیب های ورزشی
بازسازی ACL: فیزیوتراپی کلید بازسازی عملکرد زانو است.
جراحی روتاتور کاف: به بازیابی حرکت و قدرت شانه کمک می کند.
تکنیک های کلیدی مورد استفاده
فیزیوتراپیست ها از ترکیبی از تمرینات و درمان ها برای کمک به بهبودی استفاده می کنند. برخی از تکنیک های کلیدی عبارتند از:
۱٫ تمرینات منفعل و فعال دامنه حرکتی
تمرینات غیرفعال (که توسط درمانگر انجام می شود)
تمرینات فعال (که توسط بیمار انجام می شود) قدرت و استقلال را تقویت می کند.
۲٫ تمرینات قدرتی
نوارهای مقاومتی و وزنه ها به بازسازی عضلات کمک می کنند.
تمرینات با وزن بدن مانند اسکات و لانژ حرکت عملکردی را بهبود می بخشد.
۳٫ آموزش تعادل و هماهنگی
بعد از جراحی های مغز و اعصاب یا ارتوپدی ضروری است.
از توپ های ثبات، تخته های تعادل و تمرینات حس عمقی استفاده می کند.
۴٫ آموزش راه رفتن
به بیماران کمک می کند تا با استفاده از عصا، واکر یا بریس، الگوهای صحیح راه رفتن را به دست آورند.
۵٫ تمرینات تنفسی
انبساط ریه را تشویق می کند و از عفونت های تنفسی بعد از جراحی سینه یا شکم جلوگیری می کند.
جدول زمانی فیزیوتراپی پس از جراحی
هر فرآیند بازیابی منحصر به فرد است، اما یک جدول زمانی کلی ممکن است به این صورت باشد:
۱٫ فاز فوری پس از جراحی (۰-۲ هفته)
تکنیک های مدیریت درد
تمرینات دامنه حرکتی ملایم.
تمرینات تنفسی
۲٫ مرحله بهبودی اولیه (۲-۶ هفته)
تمرینات تقویتی پیشرونده
آموزش تعادل و تحرک.
مدیریت بافت اسکار.
۳٫ مرحله بهبودی پیشرفته (۶ هفته به بالا)
تمرینات قدرتی با شدت بالا.
تمرینات استقامتی.
به فعالیت های روزانه یا ورزش برگردید.
سوالات متداول
۱٫ چه مدت بعد از جراحی باید فیزیوتراپی را شروع کنم؟
بستگی به نوع جراحی دارد. برخی از بیماران در عرض چند ساعت شروع می شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است نیاز به چند روز یا چند هفته صبر کنند. همیشه توصیه های جراح خود را دنبال کنید.
۲٫ آیا می توانم فیزیوتراپی بعد از عمل را در منزل انجام دهم؟
بله، بسیاری از تمرینات را می توان در خانه انجام داد، اما بهتر است با یک فیزیوتراپیست آموزش دیده شروع کنید تا مطمئن شوید که آنها را به درستی انجام می دهید.
۳٫ اگر فیزیوتراپی پس از جراحی را رها کنم چه اتفاقی می افتد؟
نادیده گرفتن فیزیوتراپی می تواند منجر به سفتی، از دست دادن عضلات، درد طولانی مدت و عوارضی مانند لخته شدن خون یا ذات الریه شود.
۴٫ فیزیوتراپی بعد از جراحی چقدر طول می کشد؟
مدت زمان بسته به جراحی و سرعت بهبودی فردی متفاوت است. ممکن است از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد.
۵٫ آیا فیزیوتراپی بعد از جراحی دردناک است؟
مقداری ناراحتی انتظار می رود، اما فیزیوتراپیست اطمینان حاصل می کند که تمرینات به طور ایمن و بدون ایجاد آسیب انجام می شود.